Kick Zandbergen stelt dat er 3 drivers voor verandering zijn : groeiende breedbandmogelijkheden en dalende digitale productie- en opslagkosten.   Zonder de vierde peiler te vergeten : het publiek zelf, dat een stijgend behoefte heeft aan zelfexpressie. Het internetgebruik blijkt immers ook veelzijdiger te worden, gedreven door communities en entertainment.

In die nieuwe wereld worden merken online gebouwd door product performance, niet door advertising.  Steeds meer merken hebben dan ook geen (traditionele) media meer nodig om hun merkt te bouwen.  Het gaat daarbij trouwens niet alleen om services, ook om producten.  Adverteerders verwachten volgens Zandbergen daarbij een veel snellere evolutie van bereikgebaseerde advertising naar èchte conversie en daar hebben online media een gigantisch voordeel.

Frederik Delaplace vertelde gisteren al dat recent bij businesskrant De Tijd de newsroom helemaal multimediaal werd herbouwd.  Vandaag stelt hij dat hij -hoewel moeizaam- geld verdiend op het internet.  Om het blackberry businesspubliek te bereiken is multimediaal immers nog crucialer, zolang de informatie maar strookt met de kwaliteitsnormen van De Tijd.  Dat is enkel te garanderen door één en dezelfde redactie die multimediale content ook geïntegreerd te laten maken.

In het begin beperkte het zich tot de beslissing ‘we gooien het meteen op het net’.  Web first-denken bij De Tijd bracht vooral ook meer TOM voor het merk. Vervolgens werden vernieuwde vormen van discussies, fora, live chats en online interactie tussen redactie en lezer geleidelijk aan doorgevoerd.  Alles aangestuurd door één en dezelfde redacteur (en reacteur, zoals die ook door andere #inma presentaties werd genoemd)

Resultaat : 150.000 unieke bezoekers per dag.  Met een online marktaandeel dat vele pakken groter is dan wat ze met de zalmkleurige krant halen.  En er wordt geld verdient : 18% van de reclame-inkomsten komt bij De Tijd uit digitaal en lang niet enkel uit display advertising.  Men is nu bij De Tijd bezig om dat door te vertalen naar lezersinkomsten online, blijkbaar “soon to come” (Tip van Delapalace : ’sixth sense MIT’, als we dat googlen, vinden we http://www.pranavmistry.com/projects/sixthsense/ )

Gouden Effie winnaar De Standaard bracht op het INMA congres het verhaal van de evolutie van product naar merk.  Of beter van monomediaal krantenproduct tot multimediale merkbeleving, zoals Mia Venken het stelt.  Alles werd geschaard achter de baseline ‘onverantwoord interessant’.  Volgens hoofdredacteur Vandermeersch geen slogan, maar een attitude, zowel bij redactie, marketing en verkoop.  Die attitude betekent natuurlijk ook dat alle campagnes ‘multimediaal’ moeten zijn.

Maar haar resultaten drukt De Standaard blijkbaar wel enkel in krantentaal uit :  op 5 jaar tijd groeide de krant +13% in een markt die met 5% daalt met een verhoogde ROI dank zij meegegroeide advertentietarieven.  Ook eerder op het congres werden cijfers van mobiele platform van De Standaard niet vrijgegeven.  De concurrentie vond die evenwel onverantwoord interessant om weten

Jakko Mur bracht het verhaaltje van de communities bij Trouw.  Communities zijn meer dan nieuws en meer dan online : het kan alles zijn, als het maar past bij ‘het domein’ en herkenbaar en onderscheidend is.

Sleutel tot succes is volgens Mur een uitgekiende planning : hoe maak je het interessant, hoe hou je vervolgens de aandacht vast op lange termijn, hoe organiseer je dat alles en ook : hoe meet je dat dan ?

Trouw gaf op het congres het voorbeeld van het domein ‘2009 het Calvijnjaar’ waar Nederlanders over hun calvinistisch gedrag ‘ondervraagd’ werden.

Samen met NOS blijkt NU.nl in Nederland de grootste vijand/tegenstander te zijn van de originele Nederlandse krantenuitgevers.

“Nu.nl gaat over delen van content : vind je iets leuks op het web, nieuws en beeldmateriaal, laat het de wereld weten. Het is dus geen burgerjournalistiek, stelt Joris van Lierop, want de content is er al.”

Er is ook NU Jij.nl, waar het sociale aspect nog belangrijker is, en in die zin ook breder dan Digg.  Hoewel van Lierop toegeeft dat nu.nl altijd al veel reacties kreeg, maar er niet meer mee deed dan een aardige mail terug.

Nu.nl is volgens hem wel een ’sociale nieuwssite’, de plek waar je het laatste nieuws niet alleen leest, maar waar je vooral ook je mening geeft, door over gossip, celebrities en schandaaltjes te discussieren of te stemmen. Zoals je dat ook doet op facebook.  Meer dan 90.000 mensen geven per dag ‘hun mening’ op nu.nl

Een krant heeft veel franjes en is mooi, maar op het net werkt vooral eenvoud, en daar houdt nu.nl flink rekening mee. Nu.nl hoeft ook niet zo strak nieuws te shiften zoals klassieke krantenuitgevers en is ook niet traditioneel ingekaderd in een links-rechtse positie en discussie zoals de kranten.

Momenteel heeft nu.nl in nederland ongeveer 21%.  Dat is een groter deel van de ‘online nieuwstaart’ dan NOS en de krantenuitgevers, die niet-kranten uitgevers dus moeten laten voorgaan.

Die nummer 1 positie verdedigen kost wel veel energie (en centjes).   Klassieke en andere online advertentie-inkomsten moeten immers ook doorlopende innovatie kunnen blijven dekken en niet alleen de zeer streng en efficient georganiseerde redactie.  Die is trouwens volledig gericht op snelheid.  Twitter-updates zijn dan ook de belangrijkste concurrent voor Nu.nl.  Naast snelheid blijkt ‘fans’ het belangrijkste ingredient en vandaar ook de start van ‘nu jij . nl’  Daarnaast nemen video en mobiel enorm toe bij nu.nl

Nu.nl claimt desondanks toch ‘ruimschoots’ winstgevend te zijn (geen cijfers , hoewel reclamebureaus en adverteerders niet altijd ècht mee zijn (en soms zelfs antwoorden ‘doe maar een gewone banner’)  Nu.nl probeert dan ook vooral met nieuwe ‘formats’ content en adverteerder beter te laten ‘klikken’.

In VL zowel als in NL zitten de mediabestedingen voor internet, ondanks de perceptie van alomtegenwoordigheid, maar op 4%. TV krijgt in beide landen het leeuwendeel van de bestedingen, kranten krijgen respectievelijk 24% in VL, 14% in NL.

In NL heeft dat deels te maken met het feit dat er geen gzamelijk krantenaabod bestaat zoals de NP-deals in VL waarbij je een totaalpakket van advertenties in alle “landelijke” dagbladen kan kopen. In NL moet een mediacentrale/bureau hiervoor elke uitgever apart contacteren.

Daarnaast speelt in beide gebieden ook zeker de kost/1000 mee die voor TV een stuk lager ligt dan voor de dagbladen.

De grote besteders in kranten zijn dan weer zeer verschillend: in VL zijn het vooral de dienstensectoren die zwaar in kranten investeren, in NL steken touroperators met kop en schouders boven alle andere mediainvesteerders in dagbladen uit.

Voor de krantensites is noch in VL, noch in NL een gezamenlijk aanbod verkrijgbaar, maar in VL wordt hieraan gewerkt!

Joeri Van den Bergh, van het belgische research bureau Insites, specialiseert zich in jongeren en merken.  Hij ontkrachtte op het #inma congres enkele mythes over jongeren, als zouden ze bijvoorbeeld niet door reclame beinvloed worden. Net wel, maar anders. Merken bereiken jongeren door ironie, door mee te gaan in hun besef dat het maar reclame is. Door zich te richten op authenticiteit, originaliteit, echtheid.
Dat spelen merken uit, faken ze zelfs. En dat werkt bij jongeren. Je moet echt lijken, eerder dan jongeren te veel uit te leggen hoe echt je wel bent. Een Leffe lijkt enkel authentieker dan een flesje Orval, maar wordt door jongeren dan ook zo gepercipieerd. Feiten zijn minder belangrijk.
NRC.Next is volgens Van den Bergh de krant die het meest aan de jongerenwaarden (shared values, kwaliteit, origineel) tegemoet komt. In Vlaanderen bereiken kranten die mix van jonge waarden niet echt.
Jongeren willen ook in hun nieuwsaanbod zichzelf herkennen, wat dicht bij hen ligt. In die zin is Facebook evengoed een jongerenkrant.

De Belgische Post telde het even na : postbodes leggen dagelijks >100.000 km af om 650.000 kranten te verspreiden, wat resulteert in 8.000 ton (!) CO2 per jaar.  Ter vergelijking stelt De Post  dat 1 google search 0,2 gram C02 genereert  (tel even na of mijn snelle berekening dan klopt : in dat geval zorgen 40 mia searches voor even veel C02 als postabonnee-kranten, oftewel 4000 google zoekopdrachten per belg per jaar is dezelfde 8.000 ton CO2-uitstoot per jaar.  ??)

Maar, stelt De Post, het is niet deze rekensom maar de perceptie die telt : met name 90% van de Belgen vindt papier het minst ecologische medium, hoewel krantenpapier voor 100% bestaat uit gerecycleerd materiaal.

Daarom werkt De Post momenteel naarstig aan een ‘Green Post Activation Program’.  Om hun CO2-uitstoot drastisch te verminderen èn om de perceptie van de bevolking te wijzigen.

NRC was niet tevreden over zijn online werk.  Het ‘achtergrond’ karakter van de krant moest ook online beter tot zijn recht komen.  Gebruik van audio, video en interactiviteit werd flink opgetrokken bij NRC Next, dat zijn online lezers niet alleen reacties laat posten, maar met hen ook ècht in discussie treden : redacteurs worden reacteurs in een 1to1 gesprek met de surfer/lezer.

Bloggen betekent volgens Tita Ketelaar ook meer transparantie naar de lezers, die verantwoording krijgt afgelegd over de keuzes die de blogger heeft gemaakt.  De redactie heeft dan ook principes moeten loslaten en legt nu ongebreideld linkjes naar ‘externe informatie en content’.  Op die manier is ‘plakken en knippen” overbodig en uit den boze, en is het de journalist zelf die schrijft.  Op NRC Next, maar ook op Twitter en Facebook.

Hoofdredacteur Pieter Sijpersma brengt in zijn verhaal van één TV, net als Sjuul Paradijs, dat hij vooral heeft moeten vechten tegen de overheidsregels om iets nieuws te beginnen.  Andere hinderpalen dan overheidsregels : we kennen het medium niet, we moeten werken met nieuwe onbekende partijen.  Maar, adviseert Sijpersma, als je het goed doet, trek je dan niets aan van de schampere opmerkingen uit Hilversum.  Nieuws is nieuws en blijft nieuws.  TV is volgens Sijperma enkel een kwestie van techniek.

Corelio legt bij monde van Liesbeth Dupon uit hoe ze de transformatie van Het Volk naar haar zusterkrant Het Nieuwsblad heeft aangepakt.  Redenen om die transformatie te doen waren ‘een krachtiger merkbeleid’en ‘meer regionale mogelijkheden in één krant brengen’.  Gezien de verknochtheid van de lezers van Het Volk, het fikse en kwetsbaarder aandeel losse verkoop daarbij en een ‘assertieve’ concurrent was het toch een risicovolle onderneming.

Men pakte het daarom heel gefaseerd aan met de chinese druppelmethode : de abonnees van Het Volk kregen in eerste instantie HNB Magazine toegestuurd.  Vervolgens verscheen HNB logo subtiel in het logo van Het Volk en tot slot werd de trouwe lezer van Het Volk met een persoonlijke mailing gerustgesteld over ‘de fusie’, met een online en telefonische opvang van vragen als extra service.

In de week van de waarheid werden ook de dagbladwinkels ingelicht, ondersteund met een mediacampagne via folder, print en TV.  In de eerste dagen kregen de lezers van Het Volk hun ‘nieuwe krant’ er gratis bij.  Alles liep gesmeerd en werd consistent geintegreerd, zodat ook de ‘agressieve’ tegenreaktie van de ‘assertieve’ concurrent werd weerstaan.  De fusieresultaten zowel in losse verkoop als in abo’s waren uitstekend.

Zonet beloond met een bronzen EFFIE award in Belgie.

Telegraaf-hoofdredacteur Sjuul Paradijs betoogde zéér vurig zijn passie voor het nieuws op het #inma congres met een uitdagende speech, zoals Nederland van hem gewend blijkt te zijn.  Hij maakte van de Telegraaf weer een actiekrant zo blijkt. Hij brengt een strijdbaar verhaal vol zelfvertrouwen, in strijd tegen het doemdenken en horrorscenario’s vanwege het failliete beleid van de overheid, die van de media een pravda hebben gemaakt.

Zo weigert de overheid het publieke bestel reclamevrij te maken om zichzelf te beschermen en de vrije pers te muilkorven, zegt Pardijs.  Inmiddels zijn alle commerciele TVzenders zijn in buitenlandse handen, en overheid investeert nu in nieuwe media voor het publieke bestel.  Ze jagen de Nederlandse kranten het land uit, voor een appel en een ei naar de Belgen, die bewierookt worden als een messias.

Niet alleen de overheid zit in de beklaagdenbank, volgens Sjuul, maar ook de uitgevers zelf : ze zijn te arrogant, te weinig innoverend, niet gericht op continuiteit maar aangejaagd door investeerders en spreadsheets, die Paradijs ‘live on stage’ voor de verzamelde krantenmensen kapot scheurde.

Montgommery, een krantenvisionair, die eerder stelde dat kranten nood hebben aan een community-mgr en een info-data mgr en dat de content sowieso uit de handen van de journalist gaat gaan, werd door Sjuul voor die uitspraken eveneens aan de schandpaal genageld.

Daarnaast hebben volgen Paradijs ook journalisten boter op hun hoofd : zij hebben hun eigen positie door luiheid en ‘knippen en plakken’ verzwakt.  Journalisten moeten bovendien ophouden met elkaar voortdurend de maat te willen nemen, maar werken aan een verantwoord handelende pers. Niet populistisch, wel populair.

De Telegraaf kiest daarbij zijn eigen koers : onderscheidend en spraakmakend om Nederland wakker te schudden.  Straks de eerste publieke omroep met een eigen krant.  Als de 50.00 leden er komen en als de overheid meewil.  Mensen vinden het alvast geweldig en het #inma-publiek eveneens.  Het getoonde imago-filmpje om Nederland” wakker te schudden” werd gesmaakt en deed mij als Vlaming terugdenken aan de lancering van KBC, met het lied ‘mensen’, aan het begin van deze eeuw…

Tialde Postma van Wegener en Dirk Van den Bossch van De Persgroep vergeleken de consumentenmarkt in print, online en mobiel langs beide kanten van de grens.

Tialde brengt resultaten van consumentenonderzoek  waaruit blijkt dat 16,4 miljoen Nederlanders :
… behoorlijk tevreden zijn over het leven
… meer slaapt dan de vlaming
… zich minder zorgen maakt over hun financiele situatie
… En positiever is ten aanzien van de crisis tov de vlamingen

… en meer tevreden zijn over hun seksleven

Nederlanders blijken echter minder vertrouwen te hebben in pers dan in TV en het aandeel TV en internet neemt er 3 kwart van de media-tijdsbesteding in.  Een amalgaam van 32 krantentitels bereiken via print 61% van de huishoudens, waarvan de helft via het abonnementenkanaal.

Die uitgevers hebben -uiteraard- ook allen een site, die door de helft van ‘wakker’ nederland zo’n 17 keer per maand bezocht worden.  Maar uiteraard zijn daar ook niet-klassieke uitgevers aanwezig, die gesegmenteerder te werk gaan, waardoor ook de klassieke krantenuitgevers zich gaan verdiepen met allerlei doelgroepsites en communities waarop ze naarstig video integreren.

De mobiele penetratie in Nederland is het hoogst in Europa (91% vs 88% Belgie vs 83% EU). Eén op vijf van die mobiele gebruikers gaan via die weg ook op het net, waarvan 19% zelfs dagelijks.  De meeste uitgevers in Nederland bieden hun content via die weg gratis aan.  Enkel Volkskrant en FD laten er voor betalen.  SMS-spelletjes zijn er – net als in Vlaanderen- betalend.

Dirk Van den Bosch bracht gelijkaardige gegevens voor Vlaanderen, die zicht duidelijk meer zorgen maakt over politiek gesjoemel, sociale zekerheid en onveiligheid.  Uit recent onderzoek (Q4/08/Q1/09) merkt hij een vertrouwensstijging, hoewel 60% van de vlamingen denkt dat het ergste uit de crisis nog moet komen.

In Vlaanderen is het vertrouwen in de pers aanzienlijk lager dan in nederland, maar is er in tegenstelling daarvan de penetratie van de papieren krant nog aanzienlijk hoger dan de nieuwssites.  De evolutie van de krantenverkoop lijkt er niet zo scherp te dalen in Vlaanderen : 56% wordt dagelijks bereikt met de krant, waarvan 45% via een abonnement.

Het internetbereik is lager dan in Nederland, maar de strijd om de surfer is er niet minder om : nieuws blijkt de meest gezochte info online maar men wil er duidelijk niet voor betalen.  Toch worden er steeds straffere marketingacties online gevoerd om de surfer te fideliseren.  Het opbod aan offline actiemarketing tussen de krantenuitgevers onderling, zet zich nu ook duidelijk door naar het internet.

In Vlaanderen blijkt 47% van de mobiele toestelletjes internetmogelijkheden te bieden, maar slechts 9% van de vlamingen zou daar gebruik van maken.  Alle uitgevers bieden hun sites ook mobiel aan, maar cijfers daarover werden (bewust) niet vrijgegeven.

Geintroduceerd door radioman Mark Morren kwam communicatiegoeroe Peter Anthonnisen de uitgeverscrisis duiden op het Vlaams-Nederlands krantencongres #INMA. Hij stelt een neerwaartse spiraal vast van dalende zowel kopers, lezers als advertenties, waardoor de kranten duurder worden.

Vooral in Amerika regent het waardoor de papieren krant soms letterlijk niet meer te lezen valt, en in Europa ziet men de bui ook hangen : alle uitgevers herstructureren.  Maar een interactief testje onder het #inma publiek leerde dat die quasi voltallig overtuigd is van het voortbestaan van de gerukte versies.

Anthonissen stelt wel dat Vlaamse kranten net iets minder afhankelijk zijn van advertentie-inkomsten dan de noorderburen.  Toch hoeft het volgens hem niet dramatisch te zijn, zolang de uitgevers een goeie focus houden op hun ‘audience’ en blijven investeren in digitale ontwikkelingen en marketing om hun publiek nog beter en breder te servicen.

Krantengroepen worden op die manier ècht cross-mediale mediaconcerns, die via hun ‘communities’ en met ‘line extensions’ ook andere lezers-inkomsten verder gaan ontwikkelen.

Uitdagingen zijn volgens Anthonissen :

• de valkuilen van het internet, dat zich anders gedraagt dan de papieren omgeving,
• de zelf-media-makende consument die betrouwbaarheid en privacy kan aantasten
• het (opnieuw) bewustmaken van de consument van het ‘democratisch’ belang van de ‘vierde macht’.